BIYIK ÜZERİNDEN SİYASET OLUR MU?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bıyık, yüzde, dudağın üzerinde, burnun altında biriktirilen kıllar topağıdır…

Türkiye’de, kaytan, pala, veya badem bıyık, belirli kültürel, politik veya ideolojik gruplara ait olma mesajı taşır. Bıyıkla övünmek, o grubun bir parçası olmaktan çıkan gururun ifadesidir…

Bıyık…  Bireyin fiziksel bir özelliğiyle aşırı gurur duyması ve bunun sürekli ön plana çıkması, narsistik kişilik özellikleri veya onaylanma arayışına işaret edebilir. Psikologlar öyle diyor…

Gelişmiş ve medeni toplumlarda bir insanın bıyığıyla övünmesi, başkalarına üstünlük taslaması veya bıyığına ahlaki/siyasi anlamlar yüklemesi çağdışı  ve rüküş bir davranış olarak karşılanır. Medeniyet geliştikçe, bireyin değeri yüzündeki kılın şekliyle değil; ürettiği değer, topluma katkısı, entelektüel derinliği ve insan ilişkilerindeki nezaketiyle ölçülür.

Batı toplumları bıyığı, gericilik olarak görmez ama; siyasi, kültürel bir anlam da

yüklemez. Aksine bıyık işini “RETRO” yani “Geçmişe dönüş” bir tarz, kişisel veya yenilikçi alt kültürün bir zenginliği olarak kabul eder.

 Yani Bıyığı “modernlikten uzak” gösterilen şey kendisi değil, ona yüklenen feodal (eski kafa) anlamlardır …

Haydi gelin bıyıkların alt anlamlarına bakalım:

 Devrimcilerin bıraktığı pos bıyık… Dudaklarını kıllarla kapatırsın… Aşağıya doğru tararsın. Ki; anlasınlar sen devrimcisin, sosyalistsin!

 Hilal / Ülkücü Bıyığı (Milliyetçi)

Türk milliyetçiliğini ve dava bilincini simgeler. Uçlarının aşağı sarkması, Orta Asya Türk-Moğol (Cengiz Han tarzı) savaş geleneğine ve maskeülen askeri disipline bir selamdır. Bu alt kültürde bıyık, gençlerin bir sadakat ve yardım yemini olarak kabul edilir.

Badem Bıyık Muhafazakar – Siyasal İslamcıların tercihi…  Baktın, badem bıyık var, anlarsın ki; siyasal islamcı biri duruyor karşında.

Pala, Burma Bıyık, Osmanlıcılığın göstergesidir.  Bu bıyığın psikolojik olarak adamın kendisini güçlü hissetmesi ve ağır abi görünmesini sağladığı söylenmektedir.

Gidon / İnce Kıvrık Bıyık (Modern – Hipster Alt Kültürü)

Batı metropollerinde doğan “Hipster” alt kültürünün en popüler sembolüdür. Siyasi bir mesaj taşımaz; farklı bireysellik, entelektüellik, retro/vintage modasına olan ilgi ve estetik elitizm simgeler. Bu bıyığı bırakan kişi “Ben sıradan değilim, stil sahibiyim” mesajı verir.

Kalem Bıyık (Hollywood Jönü / Retro)Şekli: Üst dudağın hemen üzerinde, incecik bir çizgi halinde uzanan titizlikle düzeltilmiş bıyık (Clark Gable tarzı). 1930 ve 40lı yılların modası… Centilmenliği ve şehirli romantizmini simgeler. Günümüzde bu bıyığı tercih edenler genellikle sanatsal alanlarla ilgilenen, dış görünüşüne aşırı özen gösteren ve nostaljik bir karizma yaratmak isteyen kişilerdir.

Sinekkaydı Tıraş (Nötr / Kurumsal / Batıcı)Yüzde hiç kıl bulunmaması durumu. Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren “modernleşme, laiklik, kurumsal disiplin ve rasyonalizm” sembolü olmuştur. Siyasi bir tarafsızlık veya kurumsal dünyaya (beyaz yaka, diplomasi) tam uyum mesajı taşır.

Geçtiğimiz günlerde Urla’da oda seçimi kazanan bir arkadaş, bıyıklarının kendisine en az 50 oy getirdiğini söyleyip, “Oda seçimlerinin bıyıkla ne ilgisi var?” diye soranlara Atatürk’ün 1915 yıllarında bıraktığı uçları yukarıya doğru kıvrılmış bıyıklı resmini paylaştı…  Yani ne demek istediğini bu paylaşımı hangi ruh haliyle yaptığını bilemedik ama; herhalde “Bak Atatürk de böyle bıyık bırakmıştı” demeye getirdiği açık…

Bilgisiz insanlara bir şeyler anlatmak gerçekten güç. Ama biz yine de ısrarla bu bilgiyi vermek istiyoruz.

Cumhuriyet’in ilanından sonra, modernleşme hareketinin ve kılık-kıyafet dönüşümünün bir sembolü olarak 1925 yılında Atatürk  bıyıklarını tamamen kesmiş ve ömrünün sonuna kadar sabah ve akşam olmak üzere iki kez  traş olmuştur.

Peki bunu niçin yapmıştı?

Atatürk, Cumhuriyetin ilanından kısa bir süre sonra bıyığını, Avrupalıların Türkleri eskiden palalı bıyıklı olarak tanıma algısını değiştirmek amacıyla kesti.

Arkadaşlarından biri bıyığını neden kestiğini sorduğunda Atatürk, Avrupalıların Türkleri palalı bıyıklı ve geleneksel Osmanlı kıyafetleriyle tasvir ettiğini, bu yanlış algıyı düzeltmek için bıyığını kestiğini belirtti.

Bu davranış, sadece kişisel bir estetik tercihten ibaret değildi; Atatürk, modernleşme ve reform mesajını hem sembolik hem de somut bir şekilde gösteriyordu. Aynı zamanda arkadaşlarına ve askerlere bıyıklarını kesmeleri konusunda tavsiyelerde bulunarak, temizlik, düzen ve ulusal modernleşmeye uyum sağlama konusunda örnek oldu.

Yani Atatürk’ün modernlik tanımında, bıyık kültürü yok!  Varsa da alt kültürün retro zenginliği olarak kabul edilir…  Mesela bıyıklarını 70 santim uzatıp, cetvelle ölçen bir adam, toplumda espriyle karşılanır ve bu davranış alt kültürün zenginliği olarak kabul görür.

Ama şu bir gerçek… Temiz traş olmuş pırıl pırıl bir cilt, tertemiz giyinmiş, ayakkabıları boyalı, saçları taranmış bir erkek, modern çağın sembolüdür!

Keşke  bu görüntüyü sağlayabilsek…  Üşengeçlikten sakal tıraşı olmayı bırakan gençlerimize, bu alışkanlığı aşılayabilsek. Bıyığın, sakalın, bakımsızlığın, darmadağınık saçların, özensiz kıyafetlerin modern toplumlara uymadığını, sakal ve bıyığın artık kültürel ve politik simge olma devrinin çoktan geçtiğini keşke anlatabilsek…